Vraag: kun jij je geheugenkracht verbeteren?

Ik probeer met regelmaat het advies van een conculega op te volgen. En dat is: neem elke dag één uur vakantie. Dat betekent zestig minuten loskomen van je werk en even vrij zijn van verplichtingen. Deze ontspanning zorgt elke keer weer voor kwaliteitsverhoging van de daarop volgende inspanning. Twee maal in de week heb ik een boeking in het zwembad. Baantjes zwemmen, tussen de twintig en de veertig waarbij ik pas echt op stoom kom in de sauna. Soms wordt de ruimte gedeeld met andere doordeweekse gasten en de afgelopen week had ik een heel bijzonder gesprek.

‘Gé zet zeker zonne BN-er’, zo begon de conversatie met een wat oudere man, ik denk tegen de zeventig jaar. Toen hij de deur van de hitte ruimte opendeed kwam niet alleen de koele buitenlucht binnen maar zijn directe vraagstelling was ook ijskoud. In mijn naïviteit had ik dat niet eens in de gaten. Ik dacht eerst dat  deze man een interview in de krant had gelezen waarbij ze mijn foto hadden afgebeeld. Mijn initiële gedachte was dan ook ow wat leuk! Het was echter niet zijn insteek om aangenaam een praatje te starten. Later verklaarde hij dat ik leek op al die “deskundigen” bij de talkshowtafels. Het was niet als compliment bedoeld.

‘Wat doe jij voor werk’? Dit was de volgende vraag die op mij werd afgevuurd door de kilte lawine.

‘Ik ben een geheugentrainer’ was mijn respons om een toch het gesprek een leuke en interessante wending te geven. Het is mijn ervaring dat de meeste mensen het interessant vinden om over mijn professie te praten. Het is een niet heel voorkomend beroep.

‘Da kan nie, dat kan echt niet’ hoorde ik stomverbaasd aan. Toen had ik toch wel enigszins in de gaten dat ik verbaal werd aangevallen maar behield de koelte om de stoom niet uit mijn oren te laten komen. Ik ben rustig het gesprek aangegaan en even later werd het toch nog een aangename woordenwisseling. De vraag is wel een interessante. In hoeverre is het versterken van je geheugen mogelijk? Het beantwoorden is de laatste twintig jaar mijn levenswerk geworden.

Een wetenschappelijk startpunt

Allereerst is volgens mij een mentaal uitgangspunt van belang. Stanford professor Carol Dweck, een expert op het gebied van motivatie, maakt onderscheid tussen een fixed mindset en een growth mindset. Bij het eerste is de overtuiging dat jouw vermogen een bepaalde kracht heeft maar dat het daar ook bij blijft. Het is fixed. De tweede mentale instelling geeft een houding aan van ik kan een bepaalde kwaliteit verbeteren. Groei is dus mogelijk. Je kunt aan cognitieve vaardigheden denken zoals intelligentie, of een subonderdeel van IQ, het menselijk geheugen. Hoe denk jij daar zelf over? Wellicht heb je een vermoeden dat ik als geheugentrainer vindt dat je je geheugenkracht kunt laten groeien en dat is dan een growth mindset. Misschien dat mijn antwoord je gaat verbazen. Ik denk namelijk niet dat jij je geheugenkracht kunt laten groeien en zit meer op de lijn van een fixed mindset. Hoe zit dat?

Een slapende geheugenreus

Wij als soort, de homo sapiens, hebben een enorm krachtig geheugen. Dat is zo ontwikkeld omdat we dingen moesten onthouden om te overleven en tot heel kort geen beschikking hadden over middelen om informatie in op te slaan. Behalve ons eigen brein. Daarom is ons geheugenkracht ook zo groot, het is een evolutionair proces. Sinds de komst van papier, de boekdrukkunst en meer recentelijk de computer, is de inzet van ons onthoudvermogen steeds meer naar de achtergrond verdrongen. We hebben ons interne vermogen minder nodig vanwege de beschikking van de externe informatiedragers. Dit betekent evenwel niet dat we geen geheugenkracht meer hebben. Die is nog steeds sluimerend aanwezig.

Bij mijn trainingen zie ik dit ook. 99% van de deelnemers ervaart op dezelfde dag een spectaculaire vooruitgang van hun geheugenresultaten. In zo’n korte tijd kun je naar mijn mening niet zeggen dat de kracht van het geheugenvermogen is gegroeid. Dat gaat niet zo snel. Daarom heb ik de overtuiging dat de gemiddelde mens deze kracht al bezit. Je moet alleen weten hoe deze uit de sluimerstand te ontwaken. En daar zijn technieken voor. Er is dus in de woorden van professor Dweck sprake van een fixed mindset. De capaciteit is er al.

Terug naar het gesprek in de sauna. De in het begin wat nare start van het gesprek had een reden. De man heeft de zorg voor zijn dementerende vrouw. En mantelzorg kan op momenten heel zwaar zijn. Dat zal bij iedereen die de zorg van een geliefde op zich neemt kunnen beamen. Dit was waarschijnlijk de oorzaak van de wat geagiteerde eerste vragen. En zijn instelling dat geheugentraining niet kan werken is logisch als je dit betrekt op de ziekte van zijn partner. Juist bij dementie worden de gebieden die belangrijk zijn voor goed onthouden als eerste aangetast. De vraag of geheugentraining in zo’n geval kan helpen is dan ook een terechte vraag. Ik voel een nieuwe blog hierover eraan komen!

Maar voor een gezond brein is er zeker goed nieuws. Je hebt al een krachtig geheugen. Ik leer jou hoe deze te ontwaken voor jouw doelen.